ظاهرا آسیابک در معنا به معنی آسیاب کوچک میباشد،چرا که زمانی، در آسیابک یک آسیاب آبی وجود داشته که بسیاری از سایر نقاط برای آرد گندم به این آسیاب مراجعه میکردند.
امااین نام به دلایلی صحیح نمی باشد و نامی تغییر یافته است:
۱-آسیابک یک نام فارسی است
ساکنان آسیابک ترک زبان میباشند،باتوجه به اینکه منطقه زرند (شهرستان زرندیه)به غیر از مامونیه،امیر آبادوزرندکهنه همگی ترک زبان میباشند،اگر قرار بود ساکنان آنزمان نامی برای محل زندگی خود انتخاب میکردند،قطعا نامی از زبان گفتاری خودکه ترکی بود را انتخاب میکردند.
۲-نام محله ها واماکن آسیابک ترکی است
منطقا شهری که نامی از یک زبان خاص داشته باشد محله هاواماکن آن نیز نشانی از آن زبان دارد،برای مثال هنوز هم آشاقی باش ،یوخاری باش ،چالا ملله(محله)،جاده اوستی،جاده آستی و...
درآسیابک نشان از قدمت ونوع نامگذاری ها در آسیابک قدیم است،هیچگاه برای شهرویا روستایی نامی از یک زبان انخاب نمی شودونام محله های آن از زبانی دیگر.
۳-اماکن وجغرافیای طبیعی اطراف آسیابک نیز نامهای ترکی دارند
ابراهیم آباد چایی،سئل چایی،شمس آباد چولو،بربرچولو،دستجرد سویوودستجرد داغی و... که همگی توسط کشاورزان آسیابک ومنطقه شناخته شده بوده ومورد استفاده روزمره بودند،زمانیکه جغرافیای طبیعی اطراف آن که مرتبط با معیشت روزمره نیز نامهای ترکی را یدک میکشند پس محل زندگی نمی تواند نام فارسی داشته باشد.
۴-نامها واسامی وپسوندهایی قدیمی اشخاص که مختص زبان ترکی است در آسیابک دیده میشود
نامهایی همچون آقجه خانوم،ککلیک باجی،قیزیل گول،توغان،ترلان،بگوم باجی،و ... نشان از فرهنگ نامگذاری در آسیابک قدیم دارد.
۵-ضرب المثلهای ترکی ورسم ورسوم مختص ترکهادر آسیابک نشان از قدمت غنی وفرهنگی آسیابک دارد.
۶-وجود کلمه اختصاصی آسیاب،آسیابان،آرد،گندم و... درزبان ترکی
بنابر همین مورد زمانی که دئیرمان،دئیرمانچی،اون،بوقداو... که مرتبط با نام آسیابک فارسی وجود دارد
لزومی برای گذاشتن نام فارسی برای محل زندگی خود وجود ندارد
توضیح مختصر:مردم آسیابک ترک زبان بوده وبا توجه به استفاده همه جانبه و بسیار قوی از زبان ترکی در زندگی روزمره مردم آسیابک که در گذشته این اسفاده بسیار قویتر بوده،امکان بومی بودن این نام در معنای فارسی آن منتفی است،وباید از زاویه زبان ترکی به آن نگاه کرد.
سوال:پس نام آسیابک فعلی چه بوده است؟
میتوان برای این نام، دو فرضیه در نظر گرفت:
الف)یک نام بسیار قدیمی نامشخص که تاکنون هم اثری از آن یافته نشده،و نام آسیابک فعلی هیچ ارتباطی با آن نام ندارد.
ب)نام آسیابک فعلی تغییر یافته یک نام ترکی است،که مرور زمان ظاهری فارسی گرفته ومعنای فارسی از آن استنتاج میشود.
بررسی دو فرضیه:
برای کسی که فرضیه الف را قبول دارد نمی توان دلیلی آورد،چرا در ذات خود منتفی کننده تحقیق است،چونکه مبدا آنرا نامشخص میداند وهیچ ارتباطی را هم با آن نام نمی بیند.
اما برای فرضیه ب می توان دلایل محکم ومنطقی داشت که با شرایط بومی وزبانی ومردمی آسیابک ومنطقه زرند کاملا هماهنگ میباشد،که به انها اشاره میشود:
۱-کلمه آسیابک از دو کلمه آسیا+بک تشکیل شده است.
۲-بک =بگ=بیگ درمعنای زبان ترکی به معنای آقا،سرور،بزرگ ومجازا برای احترام برای افراد متشخص ومحترم که دربین مردم دارای محبوبیت وارزش هستند گفته میشود.
۳-اما کلمه آسیادر ترکیب فعلی کلمه آسیابک، قطعا تغییر یافته یک کلمه ترکی است،چراکه بدلایل ارائه شده اصالت فارسی بودن معنای این کلمه منتفی است.
آست=آلت در معنای زبان ترکی به معنای زیر،پایین،می باشد،کلمه آستر،در زبان فارسی ازهمین کلمه گرفته شده است.
آستا در زبان ترکی به معنای آرام میباشد،کلمات آستان(آست+یان)،آستانه در فارسی از این کلمه گرفته شده اند،که به معنای ورودی یا سمت ویا پیشگاه پایین معنی میدهد.
اکنون با توجه به کلمات بالا چند نام میتوان در فرض داشت:
۱-آست بگ،۲-آستی بگ،۳-آستابگ(آستابک)
۱-آست بگ=آست بگلر به معنی بگ پایین=بگ های پایین یعنی محلی که یک بگ ویا بگ های متعدد که در منطقه ای پایینتر از اوست بک=بک بالا زندگی میکنند،اما این نام با این معنی به احتمال بالایی منتفی است،چرا که در اینصورت باید محلی بنام اوست بک در منطقه زرند یا حتی مناطق بالاتر موجود باشد،تا این اسم نیز در دایره اسمهای اصلی مورد تشکیک وارد شود.
۲-آستی بگ=آستی بگ لی محلی زندگی مردمی که در پایین محل زندگی آنها محلی است که محل زندگی بک یا بک هاست،این نام جزء مواردی است که میتواند در دایره اصلی نام مورد تشکیک وارد شود،چراکه چنین محلی که محل زندگی بگ یا بگ ها باشدواز طرفی در پایین آسیابک هم باشد وجود دارد،به آن محل هم اکنون شمس آباد قلعه سی(قلعه شمس آباد )میگویند،که روزگاری محل زندگی بک ها ازجمله آخرین آنها مد اسمایول بک (محمد اسماعیل بک)بوده،که درحمله یاغیان وفتح قلعه توسط آنان کشته میشود،که گفته میشود اسب،تفنگ وزین که هرسه بسیار گرانبها بوده اند همراه سایر اشیا قیمتی داخل قلعه به یغما میرود.
اما ازسویی دلیلی که باعث میشود احتمال این نام نیز ضعیف شود،اینست که این توضیحی درمورد خود محل زندگی مردم نمی دهد،بلکه توصیف محل دیگری است،وتنها توضیح موقعیت مکانی آن را با آن مکان خاص میدهد.
۳-آستا بگ=آستا بگ لر معنای اول: یعنی محل زندگی مردمی که دارای یک بک یا بک های آرام (مجازا بک عادل وبکی که زندگی آرامی رابرای مردمش ایجاد کرده )هستند،این نام میتواند مورد تشکیک باشد،اما معنای آن زیاد مورد اعتماد نیست،چراکه معمولا بک هادارای اراضی زیادی بودند،ولازمه آباد نگه داشتن آنها بهره کشی از مردم بوده و اکثر این مردم در فقر وتنگدستی بوده اند،البته شاید بک هایی بوده اند،رفتاری بهتر داشته اند اما این معنا برای آن با توجه به نبودن چنین گزارشاتی از کهنسالان،ویا وارد شدن نام چنین شخصی محبوب در داستانهای محلی به جا مانده،احتمال این معنا را ضعیف میکند.
۳-آستا بگ=آستابگ لر معنای دوم: یعنی محل زندگی مردمی که همچون بگ یا بگ هایی آرام هستند،در زبان ترکی همچون انگلیسی برخلاف فارسی صفت قبل از موصوف می آیدمثل گل زرد درترکی ساری گول ودر انگلیسی یئللو فلاور که ساری ویئللو هردو صفت گل هستند،در معنای اول آستا صفت است وبک اسم اما درمعنای دوم هم آستا وهم بک صفتی مشترک را میسازند،که به مردم این محل داده شده،این نوع صفت هم در عربی وجود دارد برای نمونه حیدر کرار(که هر دو صفتی برای حضرت علی (ع) میباشند) و هم در فارسی مانند بزرگوار شجاع که این صفتهای ترکیبی در مداحی های ائمه علیه السلام بسیار به چشم میخورد.
اکنون به احتمال غریب به یقین ای دوکلمه (آستا بکلر =آستابگلر=آستابگ)صفتی بوده،این مردم داشته اندویا به آنها داده شده که معنای آن میشود محل زنگی مردمی که چون بک یا بک ها یی بزرگوار ومحترم بوده ومردمی آرام وبی آزارند(مردمی آرام که بزرگوار ومحترمند)
واینکه علامت جمع زبان ترکی که لار و لر میباشد،به مرور زمان از انتهای آن حذف شده،و کلمه آستابکلر تبدیل به آستا بک شده است،و آستابک به مرور زمان به ظن اشتباه مامورین و مسولین فارس زبان که آشنایی با زبان ترکی نداشته اند،به کلمه ای فارسی تعبیر شده،وبودن آسیابی در این محل ظن آنهارا به فارسی بودن این کلمه تشدید کرده (در حالی که آسیابهای دیگری نیز در آن زمان در منطقه بوده است) وآنها هم این نام را در اسناد دولتی به اشتباه آسیابک ثبت نموده اند.
بررسی محیطی در محل ومنطقه:واژه آسیابک در منطقه در بین ترک زبانان با چند لفظ مختلف ادا میشود،به شکلهای:اسیه بگ،اسیه وگ،استه بک،آسسا بک،آستبک و... تلفظ میشود،در خود آسیابک به شکل (اسسه وک) و به مقدار کمتر (اسسه بک )تلفظ میشود،که مراحل تغییر این کلمه به شکل زیر بوده است:
آستابگلر~آستابگ~آسسا بک~آسسا وک~اسسا وک~اسسه وک (که شکل امروزی تلفظ مردم آسیابک به محل زندگی خود است)
***اکنون سوال اینجاست زمانی که معنای واقعی کلمه آستابگلر (مردمان بزرگوارونجیب که آرام وبی آزارند)مشخص شد،این خصوصیت را دارند یا تنها صفتی اغراق آمیز است؟
مطمئنا کسانی که در آسیابک زندگی کرده اند،براین خصوصیات در مردم آسیابک صحه میگذارند،
۱-مردم آسیابک مردمی نجیبند با صبر حوصله بسیار
۲-مردمی بی حاشیه بوده،وهر کس به زندگی آرام خود میپردازد
۳-مردمی غریب نواز بوده،بطوریکه غریبه ها احساس خوبی در آسیابک دارند.
۴-مردمی مهربان بوده وکمترین میزان خشونت ودرگیری در آن به ثبت رسیده.
۵-نزاع ودرگیری با چاقو وقمه که منجر به کشته شدن افراد شود، ابدا در آسیابک در طی صد سال گذشته نبوده ونیست.
۶-مردمی پرتلاش وپرکار،ومعتقد به رعایت اصول اخلاقی در کسب روزی خود وخانواده خود هستند.
۷-مردمی بی باک که برای اعتقادات وارزشهای والای خود جا شیرین خود را فدا میکنند،که تعداد بسیارشهداء این شهر کوچک با توجه به جمعیت آن موید این گفتاراست.
حال اگر تنها به این چند خصوصیت مردم آسیابک (آستا بگ)توجه شود،آیا اینها خصوصیت یک بک دوران قدیم و یک آقا وخانم شریف وبزرگوار عصر جدید نیست؟
نتیجه گیری کلی:
۱- نام اصلی آسیابک کلمه ترکی آستابگ (آستا بک)است.
۲-معنی آستابگ(مفردکلمه آستابگلر) یعنی مردمی آرام که بزرگوارونجیب (چون یک بگ یا بیگ) هستند.